“… มันเกิดจากตัวของพวกเจ้า…” จากส่วนหนึ่งของอายะฮฺอัลกุรอาน (อาลิอิมรอน 165) ได้ตอบคำถามต่อเหตุแห่งความเสียหายที่ฝ่ายมุสลิมประสบในสงครามอุฮุด

การใช้คำว่า “ตัวของพวกเจ้า” เป็นการชี้ให้เห็นว่า มุสลิมเผชิญหน้ากับความแท้จริงของโลกนี้ ภายใต้กฎเกณฑ์ของโลกนี้ที่เรียกว่า ‘สุนนะตุลลอฮฺ’ (แบบแผนของอัลลอฮฺ) ที่ต้องเอาตนเองเข้าจัดการ … มิใช่เพียงแค่ฝ่ายหนึ่งยึดถือในสัจธรรมแล้วจะได้รับชัยชนะ โดยปราศจากการวางแผนและไม่คำนึงถึงระเบียบวินัย

ที่สำคัญ … นี่คือการเรียกร้องให้มีการ “วิพากษ์วิจารณ์” ตัวเอง

หากสปิริตแห่งการวิจารณ์ตนเองหายไปจากคนหนึ่ง เขาก็จะมองไม่เห็นความผิดพลาดของตนเอง …อย่างเช่นเมื่อเกิดปัญหาพฤติกรรมของเยาวชนคนรุ่นใหม่(ส่วนหนึ่ง)ที่ไม่สนใจศาสนา ทิ้งละหมาด ลุ่มหลงกับมะอฺศียัต(บาป)ต่างๆ ฝ่ายครูสอนศาสนาก็โทษพ่อแม่ที่บ้าน พ่อแม่ก็โทษโรงเรียนสามัญ โรงเรียนสามัญก็โทษครูสอนศาสนา ส่วนชาวบ้านก็โทษอีหม่ามที่มัสญิด อีหม่ามก็โทษ อบต. ส่วน อบต.ก็โทษกรรมการอิสลามจังหวัด ฯลฯ ทุกคนก็กล่าวโทษคนอื่นๆ …. คนเดียวที่ไม่ถูกกล่าวโทษก็คือ ‘ตัวเอง’

จริงอยู่ว่าในเรื่องหนึ่ง ๆ ของสังคมนั้น หลายฝ่ายมีส่วนในการรับผิดชอบ และรับผิดชอบแตกต่างกันไป และการวิจารณ์ทั้งระบอบโดยรวมเป็นสิ่งจำเป็น … แต่จะต้องไม่ลืมว่า การวิจารณ์ตัวเองเป็นความสำคัญอันดับหนึ่ง เพราะการวิจารณ์ตัวเองนั้นสามารถนำไปสู่การวางแผน แก้ไข เพื่อเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้นจริงได้ด้วย

บรรดาชาวสลัฟ(คนยุคแรกของอิสลาม)จึงได้กล่าวเอาไว้ว่า “ผู้ศรัทธานั้นคือผู้ที่ตรวจสอบตัวเอง(คือตรวจสอบความผิดต่างๆ) มากกว่าที่จะตรวจสอบราชาที่อธรรมและหุ้นส่วนที่ตระหนี่”

ยิ่งกว่านั้นอิสลามไม่เพียงแต่สอนให้กล้าวิพากษ์ข้อบกพร่องของตัวเองเพื่อปรับปรุง แต่ยังสอนให้กล้า ‘ชมเชย’ แม้แต่ฝ่ายตรงข้าม ไม่เพียงเป็นความยุติธรรม แต่เป็นการประเมินสถานการณ์ได้ถูกต้องตามข้อเท็จจริงอีกด้วย ซึ่งย่อมก่อประโยชน์ในการรับมือเมื่อเกิดการเผชิญหน้าขึ้นมา

ท่านอัมรฺ บิน อาศ เศาะฮาบะฮฺ(สหาย)ของท่านนบีฯผู้หนึ่ง ซึ่งเป็นแม่ทัพคนสำคัญในการเผชิญหน้ากับกองทัพโรมันในดินแดนอียิปต์ ท่านได้กล่าวยกย่องคุณสมบัติดีเด่นของฝ่ายโรมันเอาไว้ว่า “… 1) พวกเขาจะประนีประนอมไกล่เกลี่ยเมื่อมีความเลวร้ายเกิดขึ้น 2) พวกเขาจะสำนึกตนเร็วหลังจากเหตุการณ์ที่เป็นภัยพิบัติ 3) พวกเขาจะปรองดองได้อย่างรวดเร็วหากมีความแตกร้าว 4) พวกเขาประพฤติตนดีต่อคนยากจน เด็กกำพร้า และคนอ่อนแอ 5) เป็นคุณลักษณะที่ดีที่สุด คือพวกเขาจะต่อต้านอย่างแข็งขันต่อความอธรรมที่กษัตริย์ใดก่อขึ้น”

นี่เป็นคนสมบัติอันยุติธรรมของคนยุคแรกของอิสลามที่พวกเราทุกวันนี้ขาดแคลน พวกเราเอาแต่ตีค่าฝ่ายตรงข้ามว่าต่ำต้อย ไร้ราคา แต่ไม่เคยวิจารณ์ตัวเอง … คิดและรู้สึกเอาเองว่า ตัวเองสมบูรณ์แบบไปทุกอย่าง

ในความเป็นจริงแล้ว สถานการณ์ที่ช่างเจ็บปวดที่สุดก็คือ การที่แต่ละคนทุ่มเทเวลาแต่ละวันให้หมดไปกับการวิจารณ์คนอื่น และพร้อมเสมอที่จะแก้ตัวและให้อภัยแก่ตัวเอง … เรามองเห็นความผิดของคนอื่น แม้แต่จะเป็นรายละเอียดเล็ก ๆ น้อยที่ต้องส่องกันด้วยกล้องจุลทรรศน์ หรือเป็นรายละเอียดที่มองไม่เห็น ชนิดต้องอาศัยจินตนาการกันเลยทีเดียว

ต่างเหลือเกินกับคำพูดของท่านอับดุลลอฮฺ บิน มัสอูดที่ว่า “ผู้ศรัทธานั้นมองเห็นความผิดของเขาเหมือนดั่งภูผา(ที่ไม่รู้จะหล่นทับเขาเมื่อไร) แต่มุนาฟิกนั้นมองเห็นแค่แมลงวันบินผ่านปลายจมูก” … เขาทำเพียงแค่ ชู๊ว ๆๆ ให้มันพ้นๆไป

 

เรื่องโดย : อัล อัค
Photo by Avel Chuklanov on Unsplash

อ่านเรื่องนี้แล้วคิดอย่างไร ?

Related Articles

About author View all posts Author website

Halal Life

Halal Life

Halal Life สื่อออนไลน์ที่นำเสนอแนวคิด และองค์ความรู้ที่ฮาลาล ผ่านเรื่องราว ผ่านมุมมอง และผ่านประสบการณ์ของหลากหลายผู้คน เพื่อเชื่อมโยงผู้คนที่ใช้ชีวิตในแบบฮาลาลเข้าไว้ด้วยกัน